توضيحي 
بحث گروهي 
پرسش و پاسخ 
تمرين 
ديداري شنيداري 
حل مسئله 
نمايشي 
ايفاي نقش 
پروژه 
روش توضيحي
ويژگي: توضيح گام به گام مطالب ، ارائه اطلاعات چاپي و انواع ارائه كلامي. توضيحات بايد دقيق، ساده،
كوتاه و دربرگيرنده نكته هاي بنيادين درس باشد.
كاربرد: ايجاد انگيزه، آگاهي درباره رويدادها، بيان ديدگاه ها، گسترش مفاهيم
گروهبندي: سخنراني بيش تر در كلاسهايي از 20 تا 300 دانشآموز قابل استفاده است.
كار دانش آموز: دانش آموز اطلاعات را از طريق گوش كردن و يادداشت برداشتن از سخنان دبير دريافت
مي كند.
و ساير وسايل (Power Point) منابع و وسايل تدريس: تخته آموزشي، نمونه، ارائه مطلب رايانه اي
ديداري شنيداري
كاستيها و نارسايي ها: اين روش اثربخشي كمي دارد و دانش آموزان را زود خسته و كسل مي كند.
در بيشتر پودمان ها مي توان براي آغاز درس براي چند دقيقه از اين روش بهره برد.
بحث گروهي
ويژگي: دانش آموزان در باره موضوعي كه دبير طرح كرده است و در باره آن اطلاعاتي دارند به انديشه
پرداخته و گفت و گو م يكنند ، آن ها در بحث، از انديشه و نگر ش خود با بيان دلايل متكي بر اصول علمي و
حقايق دفاع مي كنند.
كاربرد: انتقال مفاهيم- هم افزايي - اين روش را م يتوان براي موضوعاتي به كار برد كه در آن نظرات
مختلف بشود ارائه كرد و موضوعاتي چون رياضيات، علوم تجربي و فني و ... براي بحث گروهي مناسبت كمي
دارند.
گروه بندي: كلاس به گروه هاي كوچك 3 تا 5 نفر تقسيم مي شود و صندلي ها را به گونه اي كه روبروي هم
باشند مي چينند.
كار دبير : برگزيدن موضوع بحث ، سازمان دهي گروه ها، هدايت كار و نگه داشتن زمان ، برگزيدن دانش آموزان
براي بيان نتيجه بحث.، بهتر است دانش آموزان در هر گروه يك شماره داشته باشند و دبير دانش آموزاني را
كه بايد گزارش دهند از روي شماره برگزيند. جمع بندي بحث در كلاس
11
كار دانش آموزان: تشكيل گروه، انديشه در باره موضوع،بيان نظر، گوش دادن به نظر و انتقاد هم گرو ههاي
خود، استدلال، نتيجه گيري، گزارش دستاورد هاي بحث به كلاس
برتري: افزايش توانايي هاي دانش آموزان در زمينه هاي: اظهارنظر در جمع، استدلال، مديريت گرو ههاي
كوچك، انتقادپذيري
كاستيها و نارسايي ها: نياز به زمان آموزشي زياد، ايجاد سر و صدا در كلاس و مزاحمت به كلاس هاي ديگر
مدرسه
در پودمان ها كارهاي كلاسي هم انديشي را مي توان با اين روش آموزش داد.
روش پرسش و پاسخ
ويژگي: اساس اين روش بر پرسشها و پاسخهايي درباره مواد درسي و بحث ميان دانش آموزان و دبير
است.
كاربرد: دادن آگاهي به دانش آموزان، كمك به سازمان دهي دانش و گسترش آن، ارزشيابي پيشرفت
دانش آموزان، تشويق دانش آموز به بيان اطلاع خود درباره موضوع، بازبيني مطالب تدريس شده.
گروهبندي: اثربخشي اين روش در گروه هاي پنج نفره بيش تر است.
كار دبير: دبير با كارهايي مانند طرح پرس شهاي ساده و روش ن، برانگيختن دان شآموزان براي دادن پاس خ،
استفاده از وسايل شنيداري يا نمايش فيلم ، جريان آموزش را هدايت مي كند.
برتري: اين روش اجراي ساد هاي دارد و بسياري از دان شآموزان نسبت به ساير روش هاي تدريس مشاركت
بيش تري در آموزش دارند.
كاستيها و نارسايي ها: كم و بيش به زمان زيادي نياز دارد، ممكن است به اندازه كافي به گسترش دانش
نينجامد، دانش آموزان ضعيف كم تر فعال مي شوند.
در پايان هر جلسه مي توان يادگيري برخي از مفاهيم را با اين روش بررسي كرد.
 انواع پرسش
پرسش هاي گوناگوني در اين روش به ميان آورده مي شود كه مي توان برخي از آن ها را به شرح زير بيان
كرد:
يادآوري و بازشناسي، مانند: سيستم را تعريف كنيد. 
مقايسه اي، مانند: تفاوت اندازه گيري و اندازه گذاري چيست؟ 
انتخابي، مانند: كدام ابزار براي برش راست چوب به كار برده مي شود؟ 
علت و معلولي، مانند: چرا اره مي تواند با كشيده شدن روي چوب آن را ببرد ؟ 
توصيفي، مانند: روش جستجو در مرورگر فايرفاكس را توضيح دهيد. 
دسته بندي، مانند: چوب گردو در كدام دسته از انواع چوب هاي سخت يا متوسط قرار دارد؟ 
براي وادار كردن دانش آموزان به انديشه و تفكر واگرا، بهتر است در كلاس پرسش هاي مقايسهاي، علت و معلولي و انتخابي پرسيده شود.
روش تمرين
ويژگي: دبير به وسيله تمرين, دانش آموز را به تكرار مطلب يا كاربرد آن تشويق مي كند تا در موضوع مورد
نظر مهارت لازم را كسب كند. بايد توجه شود كه تمرين ها وسيله تلقي مي شوند و هدف نيستند.
12
كاربرد: پرسش هايي كه در اين روش پرسيده مي شوند چندين گونه ا ست كه هر كدام كاربرد ويژ هاي دارد:
تمرين تكراري- براي نگه داري بيش تر اطلاعات در ذهن 
تمرين استنباطي- براي تسلط به كاربرد مفاهيم در موقعيت هاي جديد 
تمرين مرور- براي تقويت يادگيري كه همراه با يادداشت كردن و ترسيم و طراحي 
تمرين عملي- براي كسب مهارت هاي حركتي و فني 
گروهبندي: انواع چهارگانه تمرين را مي توان فردي و گروهي انجام داد ولي زماني كه دانش آموزان
گروه بندي مي شوند شمار دانش آموزان در گروه بايد كم باشد.
كار دانشآموز: انجام تمرين هايي كه دبير ارائه داده است.
كار دبير: بررسي موضوعات درسي و ارائه تمرين مناسب با آن ، بررسي تمرين هايي كه دانش آموزان انجام
داده اند، نظارت بر كار دانش آموز و هدايت او، ارزشيابي بر اساس فرايند انجام و نتايج تمرين
منابع و وسايل تدريس: كتاب كار دانش آموز، كتاب درسي، پرسش ها و تمرين هاي پيشنهادي دبير
در برخي از پودمان ها مانند نقشه كشي اين روش كاربرد زيادي دارد.
روش ديداري- شنيداري
روش ديداري - شنيداري را شايد نتوان روش مستقل دانست. دبير در هر روش تدريس م يتواند با به
كارگيري اين روش، از وسايل ديداري و شنيداري كمك بگيرد.
ويژگي: يادگيري بيش تر و ماندگار با به كارگيري رسانه هاي ديداري و شنيداري، امكان پذيري ياددهي و
يادگيري برخي موارد كه با روش هاي رايج امكان ياددهي يادگيري آن ها دشوار است.
كاربرد: بيان و روشنگري در باره رويدادها و فرايندها .
گروهبندي: رسانههاي ديداري و شنيداري را مي توان براي افراد كم، كلاس و حتي گروههاي بزرگ به كار
برد.
كار دانشآموز: كار دانش آموز از يك حالت بسيار غيرفعال (مانند ديدن تلويزيون يا فيلم) تا بسيار فعال (در
كار با رايانه يا گردش هاي علمي و ... ).
كار دبير: تنظيم كاربرد وسايل و مواد آموزشي، توضيح چگونگي به كارگيري وسايل يا نمايش آن ه ا، كمك
به دانش آموزان در به كارگيري درست وسايل، مشاهده شايستگيهاي دانشآموز به ويژه در فعاليتهاي
يادگيري .
منابع و وسايل تدريس: مواد چاپي (كتابها، جزوات، مجلات، روزنامهها، كتاب هاي دستورالعمل، كتابچه-
هاي راهنما، دانشنام هها)، مواد آموزشي ديداري و شنيداري (تصاوير متحرك،اسلايد، تلويزيون، رايانه، چارت،
نمودار، نقشه، مد لها، نمونه هاي آزمايشگاهي) مواد شنيداري (پخش كننده هاي صدا و ويديو، راديو)، ديدن
اشيا واقعي (گردشهاي علمي، بررسي وسايل در اختيار گذاشته شده)، دست ورزي با اشياء براي كار كردن با
آن ه ا، رايانه و ...
برتري: يادگيري آسان و پايدارتر.
كاستيها و نارسايي ها: نياز به زمان زياد آموزش، هزينه زياد تأمين وسايل، نياز به آموزش دبيران،
13
روش حل مسئله
دانش آموزان با بهره گيري از دانسته هاي پيشين خود، درباره رويدادهاي پيرامون خود مي انديشند تا
پرسش يا دشواري را كه با آن روبرو شده اند پاسخ دهند.چون مسئله با روش هاي گوناگوني پاسخ داده
مي شود بنابراين پاسخ مسئله را نيز به روش هاي گوناگوني مي توان اجرا كرد به طور كلي اين روش شامل
مراحل زير است:
طرح مسئله يا بازنمايي مشكل 
جمع آوري اطلاعات 
ساختن فرضيه 
آزمايش فرضيه 
نتيجه گيري، تعميم و كاربرد 
كاربرد: روش حل مسئله بيش تر براي آموزش علوم عملي سفارش مي شود.
گروهبندي: قابليت اجرا در گروه هاي 8 تا 10 نفره يا كلاس
كار دانشآموز: دانش آموزان اطلاعات لازم را جمع آوري كرده پس از آن بر اساس اطلاعات جمع آوري شده
فرضيه سازي و در پايان فرضيه ها را آزمون و نتيجه گيري مي كنند. دانش آموزان بايد براي ساختن فرضيه،
انديشه كنند و براي حل مسئله چندين راه را بر گزينند.
كار دبير: دبير در فرآيند تدريس دانش آموزان را راهنمايي مي كند. روش و منابع كسب اطلاعات را به
شاگردان م يآموزد. جنبه هاي گوناگون مسئله را بيان مي كند. دبير بايد قبل از طرح مسئله به ويژگي هاي
دانش آموزان مانند سن، تحصيلات، رشد ذهني و عاطفي و ويژگي هاي فرهنگي، شرايط اجتماعي و اقتصادي
و ... توجه كند.
منابع و وسايل تدريس: در اين روش تدريس، محتوا آموزشي از پيش تعيين شده نيست. و منابع بر پايه
موضوع برگزيده مي شوند.
برتري: اين روش يكي از روش هاي فعال تدريس است. كه به پرورش روح پژوهش و انتقادگري و احساس
مسئوليت بيش تر دانش آموز مي انجامد و يادگيري او پايدار است. بارش فكري كه در روش حل مسئله انجام
مي شود دانش آموزان را وادار م يكند تمام افكار و انديش ههاي خود را براي حل مسئله به كار گيرند. اين كار
مايه شكوفا شدن استعدادها و توانايي هاي آنان خواهد شد.
كاستيها و نارسايي ها: اجراي اين روش به دبيران باتجربه و پژوهش گر نياز دارد. امكانات زيادي مي خواهد.
اجراي آن در كلاس با بيش از 20 نفر به سختي انجام پذير است.
روش ايفاي نقش
در اين روش دانش آموزان در گروه هاي كوچك با ايفاي نقش (مانند كار در تماشاخانه) يا وانمود سازي
است
كاربرد: اين روش بيشتر براي موضوع هاي نظري مانند تاريخ و ادبيات به كار گرفته مي شود.
كار دانش آموزان: بررسي محتوا و ارائه آن به شكل نمايش
كار دبير: برنامه ريزي و مديريت اجراي نمايش
14
منابع و وسايل تدريس: در اين روش تدريس، محتوا آموزشي از پيش تعيين شده نيست. و منابع بر پايه
موضوع برگزيده مي شوند.
برتري: در اين روش دانش آموزان يادگيري عميق و پرباري دارند و كلاس براي دانش آموزان بسيار جذاب
است.و آن ها خود را با مفاهيم درس درگير مي كنند.
كاستيها و نارسايي ها: انجام اين روش نياز به زمان زيادي دارد.
اين روش در پودمان كسب وكار براي آشنايي بيشتر دانش آموزان با مواردي مانند خريد و فروش كاربرد
دارد.
 روش تدريس پروژه اي
پروژه بايد جنبه مسئله داشته باشد. و براي انجام كار به اندازه كافي بزرگ باشد. همچنين جنبه عملي
داشته باشد.
كاربرد: كاربست آموخته ها از موضوع هاي گوناگون در زندگي
كار دانش آموز: طرح ريزي و گزينش پروژه و بررسي منابع و انجام كار
كار دبير: دبير راهنما و ناظر و ايجادكننده محيط مناسب است.
برتري: ايجاد رابطه مناسب بين شاگردان و دبيران.يادگيري با ميل و انگيزه انجام مي شود.
تقويت اعتماد به نفس و اظهارنظر دانش آموزان، پيوستگي بين مفاهيم آموخته شده با زندگي واقعي.
كاستي: نياز به زمان و امكانات زياد، احتياج به دبيران چيره دست
مراحل روش پروژه
تعيين موضوع و هدف از سوي دبير يا دانش آموزان: گزينش پروژه بايد چنان باشد كه دانش آموزان با 
انگيزه بپذيرند
ارائه طرح از سوي دانش آموزان 
اجرا: دانش آموزان با نظارت دبير خود طرح را اجرا ميكنند 
-4 بررسي و ارزشيابي: در پايان اجراي پروژه نماينده گروه ها گزارشي از روش انجام و مسندهاي خود را
به ارائه مي كنند و دانش آموزان نظر خود را بيان مي كنند و دبير پروژه و كار گروه را ارزشيابي مي كند.
 ادغام روش ها، بهترين الگوي آموزش
هر چند برخي از روش ها براي موقعيت يا هدف ويژه اي مناسب تر هستند ولي چون هيچ روش تدريسي
نيست كه براي همه دانش آموزان مناسب باشد و برخي از آنان از كلاس خسته خواهند شد بنابراين بهترين
گزينش براي تدريس در يك جلسه كاربرد چندين روش با هم است براي نمونه يك دبير مي تواند آغاز درس
را با روش توصيفي، ارائه درس را با روش حل مسئله و جمع بندي را با روش پرسش و پاسخ انجام دهد.